Testy elektryka

Konto

Dział 2: Elektronika, pomiary, schematy i normy · lekcja 1 · 10 min

Dioda, LED i prostownik

Ucz się w kursie z rysunkami i 3D

Dioda przepuszcza prąd tylko w jedną stronę: od anody do katody. W przeciwną stronę prąd blokuje, działa jak zawór. Na obudowie diody katodę oznacza pasek. Diody pracują w zasilaczach i ładowarkach, a świecąca dioda LED to też dioda, która podczas przewodzenia daje światło.

Sprawdź się: W którą stronę dioda przewodzi prąd?

Sprawdź się: Jak na obudowie diody prostowniczej oznaczona jest katoda?

Dioda nie przewodzi od zera. Najpierw trzeba przekroczyć jej napięcie progowe:

  • dioda krzemowa: około 0,6–0,7 V,
  • dioda germanowa: około 0,2–0,3 V.

Przy mniejszym napięciu prąd prawie nie płynie. Gdy podłączysz diodę odwrotnie, czyli zaporowo, prąd praktycznie nie płynie.

Sprawdź się: Od jakiego napięcia zaczyna wyraźnie przewodzić dioda krzemowa?

Diody LED nie podłączasz wprost do źródła napięcia. Prąd ogranicza rezystor połączony szeregowo. Wartość liczysz z prawa Ohma:

R = (U_zas − U_LED) / I

Przykład: zasilanie 5 V, żółta dioda 2 V, prąd 10 mA:

  • R = (5 − 2) / 0,01 = 300 Ω,
  • najbliższa większa typowa wartość to 330 Ω.

Nie wybierasz rezystora mniejszego od obliczonego, bo przez diodę popłynie za duży prąd.

Napięcie na świecącej diodzie zależy od jej koloru:

  • czerwona: około 1,8–2,0 V,
  • żółta: około 2,0 V,
  • zielona: około 2,0–2,2 V,
  • niebieska: około 3,0 V,
  • biała: około 3,0–3,2 V.

Dla niebieskiej przy 5 V i 10 mA wychodzi (5 − 3) / 0,01 = 200 Ω, więc dobierasz 220 Ω.

Sprawdź się: Zasilasz czerwoną diodę LED z baterii **9 V**. Napięcie na diodzie to **2 V**, a prąd ma wynosić **10 mA**. Jaki rezystor szeregowy wychodzi z obliczeń?

Sieć daje prąd przemienny, a elektronika potrzebuje stałego. Zamienia go prostownik:

  • jednopołówkowy: jedna dioda przepuszcza tylko jedną połówkę fali, druga przepada,
  • mostkowy (mostek Graetza): cztery diody. Przy dodatniej połówce przewodzi jedna para diod, przy ujemnej druga.

W mostku prąd płynie przez odbiornik zawsze w tę samą stronę.

Sprawdź się: Ile diod ma prostownik mostkowy (mostek Graetza)?

Prąd za prostownikiem płynie w jedną stronę, ale pulsuje. Te wahania to tętnienia.

  • w prostowniku dwupołówkowym mają częstotliwość 100 Hz, bo każda z dwóch połówek okresu sieci 50 Hz daje impuls,
  • prostownik jednopołówkowy ma niską sprawność i duże tętnienia.

Tętnienia wygładza filtr. Poznasz go w lekcji o zasilaczu.

Rysunek w kursie: Wybierz rodzaj prostownika i przesuwaj chwilę albo odtwórz powoli. Podświetlona droga pokazuje, którędy płynie prąd, a wykres porównuje napięcie sieci z napięciem na odbiorniku.

  • Dioda przewodzi od anody do katody (pasek)
  • Mostek: przy każdej połówce przewodzi inna para diod
  • Dwupołówkowy: tętnienia 100 Hz
Zobacz rysunek w lekcji

Sprawdź się: Prostownik dwupołówkowy zasilasz z sieci 50 Hz. Jaka jest częstotliwość tętnień na jego wyjściu?

Pytania z tej lekcji

Źródła6