Dział 1: Podstawy elektrotechniki · lekcja 6 · 9 min
Miernik w ręku: napięcie, ciągłość i opór bez ryzyka
Ucz się w kursie z rysunkami i 3D
Multimetr łączy trzy przyrządy: woltomierz (napięcie), amperomierz (prąd) i omomierz (opór). Pokrętłem wybierasz tryb, a dwa przewody, czerwony i czarny, wkładasz w gniazda miernika. Sposób podłączenia zależy od trybu:
- napięcie: równolegle, sondy na dwóch punktach,
- prąd: szeregowo, miernik wpięty w obwód,
- opór: element bez napięcia, odłączony od reszty obwodu.
Sprawdź się: Mierzysz napięcie na zaciskach świecącej żarówki. Jak podłączasz woltomierz?
Groźny błąd: pokrętło stoi na prądzie albo oporze, a Ty przykładasz sondy do napięcia. Na prądzie miernik ma prawie zerowy opór, więc robisz zwarcie przez miernik. Może powstać łuk elektryczny i poparzenie. Dlatego:
- funkcję ustawiasz, zanim przyłożysz sondy,
- w trakcie pomiaru napięcia nie przełączasz na prąd ani opór,
- przed zmianą zakresu odsuwasz sondy od obwodu,
- po pomiarze prądu przekładasz czerwony przewód z gniazda A z powrotem do V.
Rysunek w kursie: Ustaw pokrętło i gniazdo czerwonego przewodu, wybierz, co mierzysz, i przyłóż sondy. Sprawdź też, co się dzieje, gdy pokrętło stoi na prądzie, a sondy dotkną gniazdka.
- Funkcję i gniazdo ustawiasz, zanim przyłożysz sondy
- Napięcie równolegle, opór i ciągłość tylko bez napięcia
- Po pomiarze prądu czerwony wraca do VΩ
Sprawdź się: Pokrętło miernika stoi na pomiarze prądu, a Ty przykładasz sondy do zacisków L i N gniazda. Co się dzieje?
Na mierniku i na przewodach jest kategoria pomiarowa CAT. Odpowiada przepięciom, jakich można się spodziewać w miejscu pomiaru:
- CAT II: sprzęt domowy i elektronarzędzia,
- CAT III: instalacja w budynku, np. rozdzielnica, gniazdka,
- CAT IV: początek instalacji, np. licznik.
Obok kategorii stoi napięcie, np. CAT III 600 V. Bierzesz miernik na najwyższą kategorię, w której będziesz mierzyć, i napięcie z zapasem.
Sprawdź się: Mierzysz napięcie w rozdzielnicy mieszkaniowej. Jaką kategorię pomiarową muszą mieć miernik i przewody?
Sondę trzymasz tylko za barierą na rękojeści, żeby palce nie dotknęły odkrytego metalu. Przed pomiarem obejrzyj miernik i przewody. Pęknięta obudowa albo uszkodzona izolacja oznacza, że ich nie używasz. Miernika, który długo leżał w wilgoci, też nie. Potem sprawdź miernik na znanym źródle napięcia. Nigdy nie zakładaj, że działa.
Obecność i brak napięcia sprawdzasz wskaźnikiem napięcia. Brak napięcia potwierdzi tylko wskaźnik dwubiegunowy, z dwiema sondami. Przed użyciem sprawdzasz go na znanym źródle napięcia, a wskaźnik bez samokontroli także po użyciu. Sprawdzasz wszystkie fazy i przewód N. Próbnik jednobiegunowy (jedna sonda, neonówka) i wskaźnik bezdotykowy tylko podpowiadają. Braku napięcia nimi nie udowodnisz.
Sprawdź się: Do czego nadaje się bezdotykowy wskaźnik napięcia?
Ciągłość to zamknięta droga dla prądu. W tym trybie miernik przepuszcza przez obwód mały prąd i mierzy opór. Gdy obwód jest zamknięty, piszczy. Próg zależy od miernika, w większości od 0 do 50 Ω. Ciągłość i opór mierzysz tylko bez napięcia. Mierzony element odłącz od reszty obwodu, inaczej zmierzysz opór całego układu. Tak na egzaminie OKE sprawdzasz zestyki łączników i ciągłość PE.
Sprawdź się: Chcesz zmierzyć ciągłość przewodu PE w obwodzie gniazda. W jakim stanie musi być obwód?
Sprawdź się: Miernik w trybie ciągłości piszczy, gdy dotykasz sondami obu końców żyły. Co to znaczy?
Pytania z tej lekcji
- Mierzysz napięcie na zaciskach świecącej żarówki. Jak podłączasz woltomierz?
- Pokrętło miernika stoi na pomiarze prądu, a Ty przykładasz sondy do zacisków L i N gniazda. Co się dzieje?
- Mierzysz napięcie w rozdzielnicy mieszkaniowej. Jaką kategorię pomiarową muszą mieć miernik i przewody?
- Do czego nadaje się bezdotykowy wskaźnik napięcia?
- Chcesz zmierzyć ciągłość przewodu PE w obwodzie gniazda. W jakim stanie musi być obwód?
- Miernik w trybie ciągłości piszczy, gdy dotykasz sondami obu końców żyły. Co to znaczy?
Źródła12
- Sonel, instrukcja obsługi multimetru CMM-11 (wersja 1.11, 2024)
- Fluke: Przygotowanie bezpiecznych przyrządów pomiarowych do użycia w rzeczywistych warunkach (2020)
- Fluke: Przewodnik po bezpieczeństwie użytkowania multimetru cyfrowego
- CIOP-PIB, Kultura bezpieczeństwa, moduł III lekcja 2
- TAURON Dystrybucja, Instrukcja organizacji bezpiecznej pracy IB-002/TD
- Sonel, instrukcja obsługi testerów napięcia P-4, P-5, P-6 (wersja 1.11, 2026)
- Conrad, instrukcja bezdotykowego próbnika napięcia Basetech VT 01 (2019)
- kb.pl, S. Kozłowski, Wybieramy próbnik napięcia (01.12.2023)
- Fluke: Co to jest ciągłość?
- Fluke: Co to jest multimetr cyfrowy?
- Politechnika Wrocławska, ćwiczenie „Podstawowe narzędzia pomiarowe w elektronice”
- OKE w Warszawie, jawne zadanie egzaminacyjne ELE.02, część praktyczna, zadanie ele_02_105