Dział 0: Bezpiecznie z prądem · lekcja 8 · 9 min
Sprzęt ochronny, narzędzia izolowane, drabina i dźwiganie
Ucz się w kursie z rysunkami i 3D
Ochronę dzielisz na dwa rodzaje:
- środki ochrony zbiorowej chronią wszystkich pracowników naraz,
- środki ochrony indywidualnej (ŚOI) nosisz Ty, np. ochronniki słuchu.
Pracodawca daje pierwszeństwo ochronie zbiorowej (ogólne przepisy BHP, § 39 pkt 7). ŚOI stosuje się, gdy organizacją pracy i ochroną zbiorową nie da się wystarczająco ograniczyć ryzyka.
Sprawdź się: Co według przepisów ma pierwszeństwo przy ochronie pracowników?
ŚOI dostajesz za darmo (Kodeks pracy, art. 237⁶). Odzież i obuwie robocze też, gdy Twoje ubranie mogłoby się zniszczyć lub mocno zabrudzić albo wymagają tego technologia, higiena lub BHP (art. 237⁷). Bez nich pracodawca nie może dopuścić Cię do pracy (art. 237⁹). ŚOI mają być dopasowane do Ciebie i same nie mogą stwarzać zagrożenia. Wymienia się je zgodnie z zaleceniami producenta albo gdy stracą właściwości ochronne.
Narzędzia izolowane (np. śrubokręty, szczypce) robi się według normy IEC 60900 (w Polsce PN-EN 60900). Są przeznaczone do pracy przy częściach pod napięciem albo w ich pobliżu, do 1000 V AC i 1500 V DC. Norma wymaga badania izolacji napięciem 10 000 V. Poznasz je po oznaczeniu: podwójny trójkąt, napis 1000 V i numer normy.
Sprawdź się: Po czym poznasz śrubokręt izolowany do pracy przy napięciu do 1000 V?
Narzędzie izolowane nie zastępuje wyłączenia zasilania. Producent Ega Master przypomina, że przed pracą trzeba wyłączyć napięcie, a izolacja chroni Cię, gdy zostanie napięcie resztkowe albo ktoś je przywróci. Zasady wyłączania znasz z lekcji m0-l2.
Drabina jako stanowisko pracy na wysokości jest dopuszczalna tylko przy niskim ryzyku i krótkiej pracy albo gdy warunków na miejscu nie da się zmienić. Zasady:
- ustaw ją stabilnie, na równym, nieruchomym podłożu, szczeble poziomo,
- zabezpiecz przed przesunięciem, np. stopkami przeciwpoślizgowymi,
- drabina do wchodzenia ma wystawać ponad podest,
- przez cały czas masz mieć pewny chwyt.
Przy pracy na drabinie powyżej 2 m nad podłogą lub terenem pracodawca musi zapewnić sprzęt chroniący przed upadkiem, np. szelki bezpieczeństwa z linką przymocowaną do stałej konstrukcji (ogólne przepisy BHP, § 110).
Sprawdź się: Pracujesz na drabinie na wysokości ponad 2 m nad podłogą. Czego wymagają przepisy?
Ręczne dźwiganie ma limity (rozporządzenie o ręcznych pracach transportowych, § 13). Jedna osoba może podnosić i przenosić:
- mężczyzna: do 30 kg przy pracy stałej, do 50 kg dorywczo,
- kobieta: do 12 kg przy pracy stałej, do 20 kg dorywczo.
Przy podnoszeniu powyżej barków limity przy pracy stałej to 21 kg i 8 kg.
Rysunek w kursie: Wybierz śrubokręt i wyłącz zasilanie, ustaw drabinę i dobierz sprzęt do wysokości, a potem sprawdź, ile można dźwignąć przy pracy stałej i dorywczej.
- Narzędzie izolowane i wyłączone zasilanie
- Powyżej 2 m szelki z linką
- Stała praca: 30 kg i 12 kg
Sprawdź się: Ile najwyżej może podnosić i przenosić mężczyzna przy pracy stałej?
Pytania z tej lekcji
- Co według przepisów ma pierwszeństwo przy ochronie pracowników?
- Po czym poznasz śrubokręt izolowany do pracy przy napięciu do 1000 V?
- Pracujesz na drabinie na wysokości ponad 2 m nad podłogą. Czego wymagają przepisy?
- Ile najwyżej może podnosić i przenosić mężczyzna przy pracy stałej?
- Kto płaci za Twoje środki ochrony indywidualnej i odzież roboczą?
- Kiedy według przepisów dobiera się środki ochrony indywidualnej?
Źródła7
- Rozporządzenie zmieniające ogólne przepisy BHP, Dz.U. 2007 poz. 330
- Rozporządzenie zmieniające ogólne przepisy BHP, Dz.U. 2021 poz. 2088
- Ogólne przepisy BHP, t.j. Dz.U. 2003 poz. 1650
- Rozporządzenie zmieniające w sprawie minimalnych wymagań BHP przy użytkowaniu maszyn, Dz.U. 2003 poz. 1745
- Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245
- Ega Master, Insulated handtools 1000V IEC 60900 (karta producenta)
- Rozporządzenie w sprawie BHP przy ręcznych pracach transportowych, t.j. Dz.U. 2018 poz. 1139