Dział 2: Elektronika, pomiary, schematy i normy · lekcja 4 · 10 min
Zasilacz: transformator, prostownik, filtr, stabilizator
Ucz się w kursie z rysunkami i 3D
Wiele urządzeń potrzebuje niskiego napięcia stałego, na przykład 5 V albo 12 V. Z gniazdka masz 230 V, 50 Hz prądu przemiennego. Zamienia je zasilacz. Klasyczny zasilacz z transformatorem ma bloki, po kolei:
- bezpiecznik (zabezpieczenie),
- transformator obniża napięcie,
- prostownik zamienia przemienne na jednokierunkowe,
- filtr wygładza tętnienia,
- stabilizator utrzymuje stałe napięcie.
Sprawdź się: W jakiej kolejności prąd z sieci przechodzi przez bloki klasycznego zasilacza z transformatorem?
Transformator ma dwa uzwojenia na wspólnym rdzeniu. Napięcia mają się do siebie jak liczby zwojów, a prądy odwrotnie:
U2 / U1 = z2 / z1 = I1 / I2
Transformator nie zmienia częstotliwości: po obu stronach jest 50 Hz. Oddziela też obwód wtórny od sieci. To separacja galwaniczna.
Sprawdź się: Transformator zasilasz z sieci 230 V, 50 Hz. Jaka jest częstotliwość napięcia po stronie wtórnej?
Za transformatorem stoi prostownik, zwykle mostek Graetza. Napięcie za nim ma jeden kierunek, ale pulsuje. Filtr to najczęściej kondensator włączony równolegle do wyjścia prostownika. Gdy napięcie rośnie, kondensator się ładuje. Gdy spada, oddaje ładunek do odbiornika. Dzięki temu tętnienia są dużo mniejsze.
Sprawdź się: Do czego służy kondensator włączony równolegle do wyjścia prostownika?
Sprawdź się: Jaka jest wada prostownika jednopołówkowego?
Ostatni blok to stabilizator. Najprostszy zbudujesz z diody Zenera i rezystora szeregowego. Dioda pracuje zaporowo, w stanie przebicia, które jej nie niszczy. Między najmniejszym a największym dopuszczalnym prądem napięcie na niej jest prawie stałe. Nadwyżkę napięcia przejmuje rezystor. Odbiornik podłączony równolegle do diody dostaje więc stałe napięcie, nawet gdy napięcie za filtrem trochę się waha.
Sprawdź się: Jak pracuje dioda Zenera w prostym stabilizatorze napięcia?
Rysunek w kursie: Wyjmij filtr albo stabilizator i zobacz, co dostaje odbiornik. Suwak zmienia liczbę zwojów wtórnych, a z nią napięcie za transformatorem.
- U2 / U1 = z2 / z1, częstotliwość zostaje 50 Hz
- Mostek Graetza: jeden kierunek, ale napięcie pulsuje
- Filtr wygładza, dioda Zenera z rezystorem trzyma stałe napięcie
Pytania z tej lekcji
- W jakiej kolejności prąd z sieci przechodzi przez bloki klasycznego zasilacza z transformatorem?
- Transformator ma **2300 zwojów** po stronie pierwotnej i **240 zwojów** po stronie wtórnej. Zasilasz go napięciem **230 V**. Ile wynosi napięcie wtórne?
- Jak pracuje dioda Zenera w prostym stabilizatorze napięcia?
- Do czego służy kondensator włączony równolegle do wyjścia prostownika?
- Transformator zasilasz z sieci 230 V, 50 Hz. Jaka jest częstotliwość napięcia po stronie wtórnej?
- Jaka jest wada prostownika jednopołówkowego?