Dział 7: Pomiary i odbiory · lekcja 4 · 12 min
Badanie różnicówki i protokół
Ucz się w kursie z rysunkami i 3D
Badanie wyłącznika różnicowoprądowego zaczynasz od przycisku TEST. Wyłącznik musi być pod napięciem. Przycisk tworzy sztuczny upływ i sprawny RCD natychmiast wyłącza.
Jeśli nie wyłączy, przerywasz badanie: wyłącznik jest niesprawny.
Zadziałanie od TEST to jednak nie jest pomiar skuteczności ochrony. Sprawdza tylko mechanizm aparatu. Resztę mierzy miernik.
Sprawdź się: Naciskasz TEST na wyłączniku różnicowoprądowym pod napięciem, a on nie wyłącza. Co dalej?
Miernik zabezpieczeń różnicowoprądowych zwiększa prąd różnicowy aż do zadziałania wyłącznika i pokazuje, przy jakim prądzie to nastąpiło.
Przy prądzie sinusoidalnym rzeczywisty prąd zadziałania musi mieścić się między 0,5 · IΔn a IΔn. Dla RCD 30 mA to 15–30 mA.
Zadziałanie dopiero powyżej IΔn oznacza aparat niesprawny.
Sprawdź się: Miernik zwiększa prąd różnicowy. RCD 30 mA wyłączył dopiero przy 40 mA. Co to znaczy?
Wynik mogą zafałszować stałe prądy upływowe w badanej instalacji. W obwodzie jednofazowym zaniżają wynik, w trójfazowym mogą go zaniżyć albo zawyżyć.
Dlatego na czas pomiaru prądu zadziałania odłączasz od wyłącznika instalację odbiorczą. Inaczej wynik może być obarczony dużym błędem.
Sprawdź się: Dlaczego przy pomiarze prądu zadziałania RCD odłącza się instalację odbiorczą?
Miernik mierzy też czas zadziałania. Wyłącznik bezzwłoczny przy sinusoidalnym prądzie różnicowym powinien wyłączyć:
- przy IΔn: najwyżej w 0,3 s (300 ms),
- przy 5 · IΔn: najwyżej w 0,04 s (40 ms).
Dla RCD 30 mA prąd 5 · IΔn to 150 mA. Wyłącznik selektywny (S) wyłącza wolniej: przy IΔn do 0,5 s.
Sprawdź się: Ile najwyżej może trwać zadziałanie bezzwłocznego RCD przy sinusoidalnym prądzie różnicowym 5 · IΔn?
Miernik pokazuje też napięcie dotykowe UB, które pojawi się na obudowach przy prądzie IΔn. Nie może przekroczyć 50 V.
W układzie TT, gdzie ochroną przy uszkodzeniu jest RCD, warunek to:
RA · IΔn ≤ 50 V
RA to suma rezystancji uziomu i przewodu ochronnego do części przewodzących dostępnych. Gdy RA nie jest znane, można wziąć zmierzone Zs.
Rysunek w kursie: Zbadaj trzy wyłączniki po kolei: TEST, prąd zadziałania, czas zadziałania i napięcie dotykowe UB. Wyniki są przykładowe. Sprawdź też, co zmienia podłączona instalacja odbiorcza.
- TEST sprawdza tylko mechanizm, resztę mierzy miernik
- Prąd zadziałania RCD 30 mA: od 15 do 30 mA
- Czas: przy IΔn do 300 ms, przy 5 · IΔn do 40 ms
Ostatnia część sprawdzania to protokół. Zapisujesz w nim wyniki oględzin i wszystkich prób: ciągłość, izolację, pętlę zwarcia, RCD i pozostałe, które wykonujesz.
Bez protokołu sprawdzenie nie jest skończone. To dokument, po którym widać, że instalacja była zbadana, czym i z jakim wynikiem. Przyda się przy następnej kontroli okresowej.
Sprawdź się: Co zapisuje się w protokole ze sprawdzenia instalacji?
Pytania z tej lekcji
- Naciskasz TEST na wyłączniku różnicowoprądowym pod napięciem, a on nie wyłącza. Co dalej?
- Miernik zwiększa prąd różnicowy. RCD 30 mA wyłączył dopiero przy 40 mA. Co to znaczy?
- Dlaczego przy pomiarze prądu zadziałania RCD odłącza się instalację odbiorczą?
- Ile najwyżej może trwać zadziałanie bezzwłocznego RCD przy sinusoidalnym prądzie różnicowym 5 · IΔn?
- Układ TT, ochrona przy uszkodzeniu przez RCD 30 mA. Jaka może być największa rezystancja RA (warunek RA · IΔn ≤ 50 V)?
- Co zapisuje się w protokole ze sprawdzenia instalacji?
Źródła6
- Hager Polska, instrukcja techniczna 25PL025 „Podstawy zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych” (2025)
- Politechnika Lubelska, Laboratorium urządzeń elektrycznych, ćw. 12
- S. Czapp (Politechnika Gdańska), opracowanie SEP „Kontrola stanu instalacji elektrycznych niskiego napięcia”
- Politechnika Rzeszowska, Laboratorium elektroenergetyki, ćw. 3
- CKZ nr 1 w Dębicy, „Aktualne przepisy i normy o ochronie przeciwporażeniowej w instalacjach do 1 kV” (2020)
- Siemens SENTRON, Residual Current Protective Devices. Technology primer (2016)