Testy elektryka

Konto

Dział 7: Pomiary i odbiory · lekcja 3 · 12 min

Pętla zwarcia: czy zabezpieczenie zdąży

Ucz się w kursie z rysunkami i 3D

Gdy przewód L dotknie metalowej obudowy, prąd płynie pętlą zwarcia: od źródła (transformatora) przewodem liniowym do miejsca zwarcia i z powrotem przewodami ochronnymi do źródła.

Opór tej drogi to impedancja pętli zwarcia Zs. Im mniejsza, tym większy prąd zwarcia i tym szybciej zadziała zabezpieczenie.

Miernik zawsze mierzy impedancję, a prąd zwarcia wylicza: Ik = Un / Zs.

Sprawdź się: Co tak naprawdę mierzy miernik pętli zwarcia?

W układzie TN ochrona przez samoczynne wyłączenie działa, gdy:

Zs · Ia ≤ U0

  • Zs: impedancja pętli zwarcia,
  • Ia: prąd, który na pewno wyłączy zabezpieczenie w wymaganym czasie,
  • U0: napięcie przewodu liniowego względem ziemi, u nas 230 V.

Po przekształceniu: Zs ≤ U0 / Ia. Pomiar mówi, czy w tym obwodzie zwarcie do obudowy zostanie wyłączone na czas.

Sprawdź się: Obwód gniazd 16 A w układzie TN, U0 = 230 V. W jakim czasie zabezpieczenie musi wyłączyć zwarcie do obudowy?

Ile to „na czas”? W układzie TN przy U0 = 230 V:

  • 0,4 s w obwodach odbiorczych do 32 A (gniazda, oświetlenie),
  • 5 s w obwodach rozdzielczych (np. wlz do rozdzielnicy).

Zabezpieczenie musi wyłączyć w tym czasie przy prądzie równym Ia.

Sprawdź się: Obwód zabezpieczony wyłącznikiem B16, układ TN, U0 = 230 V. Jaka może być największa impedancja pętli zwarcia Zs?

Skąd wziąć Ia dla wyłącznika nadprądowego? Bierzesz górną granicę zakresu jego natychmiastowego zadziałania:

  • charakterystyka B: Ia = 5 · In, dla B16 to 80 A,
  • charakterystyka C: Ia = 10 · In, dla C16 to 160 A.

Wtedy:

  • B16: Zs ≤ 230 / 80 ≈ 2,88 Ω,
  • C16: Zs ≤ 230 / 160 ≈ 1,44 Ω.

Wynik większy niż ta granica znaczy, że ochrona jest nieskuteczna.

Sprawdź się: Zmierzono Zs = 2,1 Ω w obwodzie C16 (układ TN, 230 V). Czy ochrona przez samoczynne wyłączenie jest skuteczna?

Rysunek w kursie: Wybierz wyłącznik i przesuwaj Zs. Ochrona jest skuteczna, gdy Zs nie przekracza U0 / Ia, czyli prąd zwarcia jest co najmniej równy Ia.

  • Pętla: L do miejsca zwarcia, PE z powrotem
  • Warunek: Zs · Ia ≤ U0
  • B16: Ia = 80 A, C16: Ia = 160 A
Zobacz rysunek w lekcji

Pętlę zwarcia mierzy się pod napięciem, metodą „sztucznego zwarcia”. Miernik mierzy napięcie, na chwilę włącza obciążenie pomiarowe, mierzy napięcie ponownie i z różnicy wylicza Zs.

Pomiar robi się m.in. w obwodach L–PE (to on ocenia ochronę przed porażeniem), a także L–N i L–L. Mierniki mają tryb L–PE dla obwodów z RCD, żeby pomiar nie wyłączał różnicówki.

Na ekranie widzisz Zs, a obok wyliczony prąd zwarcia Ik.

Sprawdź się: Miernik pokazał Zs = 1,15 Ω w sieci 230 V. Jaki prąd zwarcia wyliczy?

Jeśli w obwodzie jest też wyłącznik różnicowoprądowy, prąd wyłączający Ia jest bardzo mały: dla RCD 30 mA to dziesiątki lub setki miliamperów, a nie 160 A jak dla C16. Warunek Zs · Ia ≤ U0 jest wtedy niemal zawsze spełniony.

Gdy w obwodzie są różne urządzenia wyłączające, do oceny bierzesz najkorzystniejszy wynik. Dlatego RCD pomaga tam, gdzie sam wyłącznik nadprądowy nie zdążyłby wyłączyć.

Sprawdź się: Obwód C16 ma dodatkowo wyłącznik różnicowoprądowy 30 mA. Co z warunkiem Zs · Ia ≤ U0?

Pytania z tej lekcji

Źródła3